Wietnam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
Socjalistyczna Republika Wietnamu
Flaga Wietnamu
Godło Wietnamu
Flaga Wietnamu Godło Wietnamu
Dewiza: (wiet.) Ðộc lập - Tự do - Hạnh phúc
(Niezależność - Wolność - Szczęście)
Hymn: Tiến Quân Ca
Położenie Wietnamu
Język urzędowy wietnamski
Stolica Hanoi
Ustrój polityczny Socjalizm
Głowa państwa prezydent Trương Tấn Sang
Szef rządu premier Nguyễn Tấn Dũng
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
66. na świecie
331 212[1][2] km²
4200 km² (1,27%)
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
15. na świecie
90 000 000[1]
272[1] osób/km²
54
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

170,6 mld[3] USD
1902[3] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

359,8 mld[3] USD
4012[3] USD
Jednostka monetarna đồng (VND)
Niepodległość
 - ogłoszona
 - autonomia
 - uznana
od Francji
2 września 1945
6 marca 1946
21 lipca 1954
Strefa czasowa UTC +7
Kod ISO 3166 VN
Domena internetowa .vn
Kod samochodowy VN
Kod samolotowy VN
Kod telefoniczny +84
Mapa Wietnamu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Wietnam w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Wietnam w Wikisłowniku

Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam wymowa i) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej, leżące na Półwyspie Indochińskim. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 90 mln[2][1] jest piętnastym co do wielkości populacji państwem świata.

Ustrój politycznyedytuj | edytuj kod

Republika socjalistyczna. Konstytucja z 15 kwietnia 1992 roku.

Zgromadzenie Narodowe składa się z 498 posłów (458 członków Komunistycznej Partii Wietnamu, 40 posłów niezależnych). Powołuje rząd i prezydenta.

Według Amnesty International rządząca partia stosuje masowe represje wobec opozycji, ograniczona jest wolność słowa i zgromadzeń[4]. Według uciekinierów więźniowie są wykorzystywani do pracy przymusowej, której eksport jest jednym z głównych źródeł dochodów partii. Powszechne są naruszenia praw pracowniczych i praw człowieka[5].

Podział administracyjnyedytuj | edytuj kod

Wietnam podzielony jest na 58 prowincji (wiet. tỉnh), które dzielą się na dystrykty (huyện), miasta prowincjonalne (thành phố trực thuộc tỉnh) oraz miasta (thị xã). Obok prowincji w Wietnamie istnieje 5 kontrolowanych centralnie miast wydzielonych (thành phố trực thuộc trung ương) o statusie równym prowincji.

Prowincje oraz miasta wydzielone pogrupowane są na 8 regionów:

Geografiaedytuj | edytuj kod

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Wietnamu.

Powierzchnia Wietnamu wynosi około 331 210 km². Długość granic kraju to 4639 km. Najwyższą górą jest Phan Xi Păng 3143 m n.p.m., najdłuższa rzeka to Rzeka Czerwona (450 km na terytorium Wietnamu).

Klimatedytuj | edytuj kod

Ze względu na znacznie rozciągnięty w kierunku południkowym kształt terytorium i specyficzne ukształtowanie terenu w Wietnamie wyróżnia się kilka stref klimatycznych. Wg klasyfikacji Köppena klimat Tonkinu zalicza się do wilgotnych podzwrotnikowych. W Wietnamie środkowym na północ od przełęczy Hải Vân i na południu kraju (półwysep Cà Mau, delta Mekongu) występuje klimat zwrotnikowy wilgotny, w odmianie monsunowej. Klimat Wietnamu Środkowego, na południe od przełęczy Hải Vân, zalicza się do klimatu zwrotnikowego z porą suchą i deszczową (typ sawanna).

Długość granicedytuj | edytuj kod

  • całkowita: 4639 km[2]
  • z Kambodżą 1228 km
  • z Chinami 1281 km
  • z Laosem 2130 km

Największe miastaedytuj | edytuj kod

Rzekiedytuj | edytuj kod

Masywy górskieedytuj | edytuj kod

Historiaedytuj | edytuj kod

Historia Wietnamu jest przedstawiona w osobnych hasłach:

Gospodarkaedytuj | edytuj kod

Produkt krajowy bruttoedytuj | edytuj kod

Według danych Ministerstwa Finansów Socjalistycznej Republiki Wietnamu w 2013 roku PKB wyniósł 3.694.100 mld. đồngów[6] (tj. około 174 mld USD).

Rolnictwoedytuj | edytuj kod

Wietnam jest drugim państwem na świecie (po Brazylii) pod względem uprawy kawy. Słynie także z upraw ryżu, herbaty, ananasów i tytoniu.

3 lutego 1994 roku USA zniosły embargo handlowe, co wpłynęło pozytywnie na wzrost produkcji i eksportu wietnamskiego na rynkach światowych.
Rybołówstwo (w 2005 r. 1,9 mln ton ryb, mięczaków i skorupiaków, z tego 1,8 mln ton złowionych na Pacyfiku)[7].
Dynamicznie rozwija się akwakultura:ryby (np.: panga, tilapia, wężogłów), krewetki, mięczaki. Eksport krewetek przyniósł wietnamskiej gospodarce narodowej w 2007 roku 1,5 mld dolarów przychodów, eksport pangi kolejne 979 mln dolarów.

Przemysłedytuj | edytuj kod

Wytwarzanie żelaza i stali, maszynowy, chemiczny i cementowy, obuwniczy i odzieżowy.

Ludnośćedytuj | edytuj kod

Wietnam jest krajem wielonarodowościowym w wyniku wielowiekowych migracji plemiennych, trwających jeszcze w XX wieku. Rdzenni Wietnamczycy (Kinh) stanowią 85% mieszkańców kraju, są ludnością zamieszkałą głównie na nizinach, o długoletniej tradycji rolniczej, osiadłą w deltach Rzeki Czerwonej i Mekongu, na nizinach nadmorskich oraz w miastach i przywiązaną do miejsca pochodzenia swoich rodów. Ponad 10% mieszkańców to grupy plemienne, zwłaszcza żyjące w górach, należące do 53 narodowości, ukształtowanych w procesach różnorodnych migracji (głównie ekonomicznych i obyczajowych), o dużej rozpiętości poziomu cywilizacyjnego. Najliczniejsze z nich to: Tày (ok. 1,5 mln osób), Thái (1,3 mln), Mường (1,1 mln) – mieszkają głównie w północnej części kraju; Chińczycy (0,9 mln) – przeważnie w miastach oraz na pograniczu chińskim; Khmerowie (1,1 mln) – w delcie Mekongu i wzdłuż granicy z Kambodżą; oraz Nung (0,9 mln), Hmong (0,7 mln), Dao (0,6 mln). Pod względem językowym[8] narodowości Wietnamu reprezentują rodziny: austroazjatycką (Kinh, Khmerowie, Mường i inne), chińsko-tybetańską (Hoa), austronezyjską (Czamowie, Gia Rai i inne). Język wietnamski należy do rodziny języków austroazjatyckich.

Information icon.svg Osobny artykuł: Mniejszości narodowe Wietnamu.

Religiaedytuj | edytuj kod

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[9][10]:

Information icon.svg Osobny artykuł: Hòa Hảo.

Sztuki walkiedytuj | edytuj kod

Galeriaedytuj | edytuj kod

Zobacz teżedytuj | edytuj kod

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 General information about The Socialist Republic of Viet Nam (ang.). Ministry of Foreign Affairs of Viet Nam. [dostęp 5.04.2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 Library. Vietnam (ang.). The World Factbook, 27.03.2014. [dostęp 5.04.2014].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  4. Annual Report 2012: Vietnam. Vietnam Human Rights Network, 2012.
  5. Polsko ratuj 15 tysięcy Wietnamczyków. 2014.
  6. Estimation for year 2013. The Ministry of Finance of the Socialist Republic of Vietnam, 18.12.2013. [dostęp 5.04.2014].
  7. dane oficjalne FishStat+.
  8. Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Wersja internetowa: http://www.ethnologue.com/.
  9. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-19].
  10. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-19].

Linki zewnętrzneedytuj | edytuj kod