Użyteczność (informatyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Użyteczność (ang. usability) – własność produktów decydująca o ich jakości użytkowej. Pojęcie to odnoszone jest najczęściej do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych (jako web usability).

Definicjeedytuj

Norma ISO 9241 z 1998 definiuje użyteczność jako miarę wydajności, efektywności i satysfakcji użytkownika z jaką dany produkt może być używany dla osiągnięcia danych celów przez danych użytkowników w danym kontekście[1].

Jakob Nielsen zdefiniował usability jako zbiór 5 elementów[2]:

  • nauczalność (learnability) – jak łatwo jest wykonać proste zadania przy pierwszym kontakcie z produktem
  • efektywność (efficiency) – jak szybko korzystają z produktu użytkownicy, którzy już go znają
  • zapamiętywalność (memorability) – łatwość przypomnienia sobie korzystania z produktu po dłuższej przerwie
  • błędy – jak często są popełniane i jak łatwo użytkownicy mogą się z nich wydobyć
  • satysfakcja – jak bardzo produkt przyjemny jest w korzystaniu.

Samo określenie „użyteczność” bywa używane wymiennie z user experience (UX), jednak w odróżnieniu od UX obejmuje ona tylko tę część kontaktu z produktem, dotyczącą bezpośredniego korzystania z niego[3].

Problemy z terminologią polskąedytuj

Tłumaczenia niektórych pozycji anglojęzycznych używają w znaczeniu usability słowa „funkcjonalność”[4] Termin „użyteczność” wynika z chęci upodobnienia terminów polskich do angielskich, choć jest też tłumaczeniem innego angielskiego słowa utility[5]. „Funkcjonalność” bywa jednak rozumiana jako określenie ilości funkcji, opcji czy możliwości danego programu/strony WWW, a „użyteczność” jako łatwość korzystania z tychże funkcji.

Pojawiały się też propozycje tłumaczenia określenia usability jako używalność[5], co pozwoliłoby zarówno na zgodność z angielskim nazewnictwem, jak i zachowanie terminu zgodnego polskim rozumieniem tego słowa.

Zobacz teżedytuj

Przypisy

  1. International standards for HCI and usability. Usability Net. [dostęp 2011-03-07].
  2. Jakob Nielsen: Usability 101: Introduction to Usability. useit.com, 2003-08-25. [dostęp 2011-03-07].
  3. Por np. Jared Spool: The Difference Between Usability and User Experience (ang.). UIE. [dostęp 2011-03-07].
  4. Por. Jakob Nielsen, Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych (1998).
  5. a b Andrew King: Optymalizacja serwisów internetowych. Gliwice: Helion, 2003, s. 25. ISBN 83-7361-134-7.

Bibliografiaedytuj

  • „Designing Web Usability: The Practice of Simplicity” J. Nielsen (polskie wydanie: „Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych”)
  • „Don’t make me think” S. Krug (polskie wydanie: „Nie każ mi myśleć!”)
  • „Site-Seeing: A Visual Approach to Web Usability” Luke Wroblewski
  • „The Usability Engineering Lifecycle: A Practitioner’s Handbook for User Interface Design” Deborah J. Mayhew
  • „User-Centered Web Development” Jonathan Lazar
  • „Web Site Usability: A Designer’s Guide” Jared M. Spool